Maak kennis met Cosimo Ridolfi, althans met zijn rug. Politicus, landbouwkundige en van onschatbare waarde voor de Toscaanse agricultuur. Een superboer. Als dank voor bewezen diensten krijgt hij in 1865 een standbeeld op het gezelligste pleintje van Florence, de Piazza Santo Spirito.
Waarschijnlijk heeft Cosimo in zijn enthousiasme iemand het gras voor de voeten weggemaaid, want men heeft hem met de rug naar het plein gesitueerd. Zo kijkt hij uit op een muur met gesloten ramen. Hij staat voor straf in de hoek en ook nog eens zonder de schaduw van een boom. Vaak zit een duif op zijn hoofd. Maar daar moet een standbeeld tegen kunnen.
Dat is jammer voor Cosimo, want het Toscaanse leven speelt zich achter zijn rug af. De fontein is het natuurlijke middelpunt van het plein. Het is een tortelfontein. Stelletjes zitten minnend op de rand. Groepen spreken er af. Japanners en Chinezen lopen klikkend achter hun camera aan of halen een stok tevoorschijn om een selfie te maken. Op de bankjes aan weerzijden zitten oude Italianen de dingen van de dag te bespreken. Hun hondjes liggen versuft op de grond of jagen de duiven op – die dan een veilig heenkomen zoeken op het hoofd van Cosimo.
En te midden van al die menselijke interactie staat onverstoord een dikke oude zwerver de fontein schoon te maken. Ik noem hem Cosimo de Grote. Hij doet dat elke dag. Ik heb hem ook wel eens betrapt bij een andere fontein, waar hij hetzelfde ritueel uitvoert (hij gaat dan vreemd, denk ik), maar deze fontein is toch zijn baken. Hij doopt een plastic zak in de waterbak en leegt deze vervolgens over het stenen omhulsel. Dat doet hij urenlang. Hij mikt behendig om de toeristen heen, maar als je een verstoorde blik opzet of nog erger een opmerking maakt, dan gaat de zak met water onverbiddelijk over je heen. Ik heb vandaag al twee Chinezen af zien druipen.
Ik heb bewondering voor Cosimo de Grote. Hij zal niet heel veel geld hebben als zwerver, maar hij ziet er gelukkig uit en kwijt zich nauwgezet van zijn zelf opgelegde taak. Met zijn handelingen lost hij een paar knellende filosofische vraagstukken op. Wat is de zin van het leven? Hoe geef je er betekenis aan? Zelf vlieg ik naar verre oorden om te schilderen en blogs te maken. Ondertussen denk ik me een ongeluk en vraag me af of het allemaal wel zin heeft. Jezus, wat een moeite allemaal. Cosimo denkt niet heel erg veel. Hij brengt een oude Griekse wijsheid in praktijk. Panta Rei. Alles stroomt. In zijn geval uit een plastic zak over de fontein. Hij draagt geen water naar de zee. Alles komt terug bij de bron. Hij heeft zijn levenswerk gevonden. En op een idyllisch pleintje in Florence is dat helemaal nog niet zo’n gekke oplossing. Het is een beter lot dan dat van de arme Cosimo Ridolfo, die voor straf in een hoekje staat. Met een duif op zijn hoofd.